O Blog de Editorial Galaxia

De seguido, reproducimos as palabras que a crítica literaria Montse Pena Presas pronunciou durante a presentación do novo libro de Francisco Castro, O segredo de Marco Polo o pasado domingo no Festigal.

Vivir, comer e soñar

 　O segredo de Marco Polo é unha ousadía. Unha ousadía soñada por Francisco Castro. O segredo de Marco Polo é, nin máis nin menos, unha novela de amor con maiúsculas, dirixida lectorado adolescente. E digo pensada porque iso non quere dicir que as lectoras e lectores adultos non gocemos cunha obra que nos devolve, instataneamente, a aquel momento en que sentimos o primeiro arreguizo, o primeiro amor. E unha mesmo sinte algo de nostalxia cando le.

 O amor é a trabe de ouro deste texto, mais hai diferentes tipos de amor ao longo del. O máis evidente é o que sinte Marco, o noso protagonista, pola pricipessa Naia, sobriña do gran Dogo de Venecia. Con el, a historia engánchanos, suxéitanos, e resulta difícil abandonar as súas páxinas. Porque se no comezo pensamos que Marco –como soldado da República que é- teno imposíbel para conquistar á amada, pasiño a pasiño váisenos revelando que o oído e as palabras, como nos ensinara Cyrano de Bergerac, son armas máis poderosas e invisíbeis ca ningunha outra. O desexo por enriba da vida mesma: “Si, nalgunhas noites felices de moita lúa Marco está certo de que si, que algún día ela vai corresponder a tanto amor. Que a ela, dalgunha maneira, ten que chegarlle tanto amor. Que a forza do seu amor, como unha vez creu escoitar nunha cantiga, non pode ser inútil, e que tanto amor ten que chegarlle. (…) Eses días felices el soña que todo é posible. E entón pecha os ollos e vese con ela, os dous subidos nun barco grande de madeiras fermosas que viaxa feliz cara a terras afastadas de Oriente, e que deixan atrás as canles cheirentas a margaza de Venecia, e o seu pai, e o Dogo, e os desfiles…” (43)

 Na novela hai outros amores. Amores bos, como o que Turana, a criada que fixo de nai para Marco sinte por el. Amores inmorredoiros e fieis, como o que Marco Polo –si, o mesmo Marco Polo das viaxes interminábeis- tenlle noso protagonista, tamén de nome Marco. Ao dous cínguelles ese finísimo e case impalpábel fío que nunca estala, por un segredo –o segredo que dá título á propia obra- que non son eu ninguén para desvelar. E tamén hai amores dañiños, falsos, que queiman coma o ferro: como o que o Primo Xeneral, o pai de Marco, lle ten, pensando que lle dá dereito a escoller o futuro, a pór as marxes e a dirixir como el quere, outra vida. Unha vida que supostamente ama. Porén, o texto tamén nos ensina que amar é –máis ca nada no mundo- deixar vivir en liberdade.

 A trabe de alcatrán do texto é o seu contido histórico. Por que de alcatrán? Para moitos, quizais tamén para o propio autor, esta é unha novela histórica, pola súa ambientación na república venenciana do S. XIII e pola utilización dun personaxe real. Mais o Marco Polo que recrea o autor non é o dos libros de texto –a pesar de que se empregue o seu alcume Milione, a pesar de que se fagan referencias da súa viaxe á China–, senón o da intrahistoria. Coa axuda de Francisco Castro coñecemos así os temores e os amores do navegante, esa parte de vida que nunca nos contarían os historiadores e que queda entón para os literatos, aínda que esta se pretenda mesturar con pinceladas. En canto a Venecia, ¡que dicir!, a cidade figura como un simple escenario, como un marco moi axeitado -pola fama de intrigas palacianas e amoríos confusos que lle precede- para contar o conto que se quere contar. Mais en todo caso, O segredo de Marco Polo diferénciase doutras dúas obras da súa mesma constelación literaria –o termo é de Guadalupe Jover-: O armiño dorme de X.A. Neira Cruz e Settecento de Marcos Calveiro. Neles, especialmente na segunda, a historia con maiúscula sobreponse aos aconteceres dos personaxes. Esta, non obstante, é unha novela intrahistórica, das que nos achegan ao corazón e ás falcatruadas de aqueles que coñecimos de lonxe –a través de manuais de ensino-, mais non acertamos a escoitar de cerca. Tanto que esquecemos que unha vez, limos algo, nalgures, deses personaxes. A forza é para a narración.

 Entre o amor e a intrahistoria, mestúranse trabes cativas –mais por iso non menos importantes- que conectan tamén con outros textos do autor. A construción dos personaxes femininos é unha delas: tanto Naia como a súa criada Buffana son mulleres arrichadas, donas de si, sen medo a elixir o propio destino, desafiando convencións sociais e xenéricas. E lémbrannos a Isabel de Portugal, unha das protagonistas d’As palabras da néboa, letrada, valente e rebelde. E tamén nos trae á memoria a Jonhathan –o prota d’O ceo dos afogados, mozo cun síndrome descoñecido que lle impide comunicarse coas persoas, mais que o fai coa natureza. Isto lévanos á mirada profunda do autor, que consegue fuxir dos estereotipos e empregalos para darlles a volta, deixándonos mirar sempre máis alá. Todo un clásico na súa escrita. Outra das trabes cativas, aínda que fundamentais, é o narrador: aunando voz e visión narrativa, sabéndoo todo de todos, é irreverente, irónico e por veces semella algo listiño. En todo caso, sabe a quen fala. Mais é fresco, diferente, chamativo, un acerto á hora de achegarse ao lectorado mozo. Unha presenza case que constante nas narracións “made in Castro”. E aínda nos queda un outro elemento: a tendencia á sentenza, sobre todo a aquela que ten que ver con procurar que é vivir e que sentido lle podemos atopar. Doutra maneira o dicía n’O ceo dos afogados: “A vida consiste niso, no fundamental, consiste ninso: en ir acompañando da man aos que queremos”. Isto cínguese coa que é, para min, a característica máis importante da súa escrita: a capacidade para facer soñar. Non é doado, pero algúns textos literarios potencian o maxín, dan empurre cando se precisa. O segredo de Marco Polo non só é un libro, é tamén un sandador de almas. Os pensamentos do propio protagonista así o manifestan: “Non ten nin idea de como nin do que fará despois. Quizais meterse a mariñeiro. Calquera cousa virá ben. Calquera cousa que lle permitiría vivir, comer e soñar. (…)”(134). Vivir, comer e soñar, que máis lle podemos pedir a un libro!

Dende o pasado martes e ata onte, case que vinte pequenos e pequenas andiveron facendo a Cabra sobre o escenario do auditorio do Pazo da Cultura de Carballo, nas xornadas de ensaios para a gravación de varios videoclips do grupo de música infantil, Mamá Cabra. Os 19 nenos e nenas elixidos no cásting cantaron e bailaron ante a cámara os once temas que incluirá o próximo deuvedé titulado Ola, ola, la!, que formará parte dun produto composto por un libro, escrito por Gloria Sánchez, e un cedé coa música do conxunto, ilustrado por Kristina Sabaite.

Neste instante, a nosa editorial atópase mergullada de cheo na produción deste novo produto editorial, que formará tamén parte do programa que anualmente a Secretaría Xeral de Política Lingüística desenvolve en colaboración coas editoriais galegas.

Dende a editorial Galaxia queremos aproveitar para agradecer publicamente as facilidades e a boa disposición do Concello de Carballo para a gravación deste material.

Letras que refrescan

Lemos porque non nos chega a vida. Por iso vemos cine. Por iso soñamos aventuras. Por iso amamos que nos digan un conto. Ou dous.
Unha da queixa que máis repetimos os lectores é que non temos tempo para ler. Que queremos pero que a vida non nos permite ler todo o que quixeramos. E a vida é curta de máis para ler todo o que hai que ler. Por iso cómpre seleccionar e, agora que chega o verán, e teoricamente hai máis tempo para nós, dedicarlle tempo á lectura e, sobre todo, á lectura cos máis pequechos, que están precisados de adultos e adultas que entendan a súa necesidade.
É tempo de verán, xa que logo, de darlle ao corpo o refresco que precisa. E ese pode ter, tamén, a forma dun libro.

Ambicioso estudo de investigación dirixido e coordenado por Víctor F. Freixanes e Alberto Meixide

O pasado xoves, na Fundación Caixagalicia, promotora do estudo xunto coa Universidade de Santiago, presentouse o volume que recolle unha ampla investigación, froito de varios anos de traballo, arredor da industria cultural galega. No acto participaron, ademais dos directores da investigación, Víctor F. Freixanes e Alberto Meixide, o conselleiro de cultura, Roberto Varela. Entre os participantes do estudo, atópanse algúns dos investigadores e expertos máis destacados do panorama galego como son David Barro, Xosé López, Eloi Caldeiro, Miguel Anxo Fernández, Xosé Ramón Pousa, ou Francisco Campos, entre outros.
O estudo, chamado a se converter nunha ferramenta de traballo esencial para entendermos a globalidade da situación cultural galega, culmina o traballo de máis de tres anos dun conxunto de 17 expertos que realizaron a investigación económica máis exhaustiva do sector cultural galego e do que se tiran algunhas conclusións interesantes, como é a constatación do aumento do número de empresas culturais no noso país. En decembro de 2009, en Galicia había un total de 3.383 compañías rexistradas, mentres que un ano antes contábanse 3.275. Esta diferenza significa un incremento no número do 3,8%. Deste xeito, o 4,7% das compañías culturais de todo estado están radicadas en Galicia. A aparición de novas empresas chegaron grazas á proliferación de entidades dedicadas á creación artística –que aumentaron un 9,4%– e á actividade audiovisual, que experimentou un aumento do 6,04% no seu número de empresas.
No acto, Víctor F. Freixanes, director xeral de Galaxia, sinalou que “é unha obra que podemos dicir que pecha un ciclo e que abre outro. Non sabemos que pasará coa crise, pero hai unha serie de retos para a cultura, que non son outros que a revolución tecnolóxica, a globalización dos mercados, o capital humano e as políticas culturais”.

Dentro da programación do OFestivalOn de curtametraxes, na sección Books4U dedicada a literatura, o escritor Carlos G. Reigosa presenta a súa última novela, A lei das ánimas. Será este venres día 30 de xullo, ás 20:30 h, no Cantón dos Moreno, en Ribadeo.

Nesta nova novela, Carlos G. Reigosa actualiza a lenda da Santa Compaña nunha historia policial. A lei das ánimas é unha obra de ficción que, seguindo a liña de Cunqueiro e Torrente Ballester, aproveita a atmosfera de misterio, coa que enche de verosimilitude toda a trama.

Polas súas especiais características, uns crimes mobilizan a forza pública e a procesión das ánimas da Santa Compaña, que compiten nunha investigación a prol da xustiza, cada unha coas súas armas e os seus procedementos. O detective Nivardo Castro e o xornalista Carlos Conde son neste caso só testemuñas abraiadas dunha pescuda allea, apaixonante e misteriosa.

A nova entrega de GRIAL conmemora o centenario do nacemento do artista

Cúmprense cen anos do nacemento de Luís Seoane en Buenos Aires, fillo de emigrantes galegos. Celebramos os nacementos, non as defuncións. Unha das figuras máis sobranceiras da arte contemporánea e da creación galega en xeral: editor, poeta, autor dramático, escenógrafo, ilustrador, pintor, deseñador gráfico, xornalista, radiofonista, empresario, planificador cultural, narrador, ensaísta, estratega, soñador… Luís Seoane é unha das personalidades máis completas, ricas, poliédricas da nosa cultura. Un dos grandes personaxes da Galicia do século XX.

“Luís Seoane entre dúas culturas” (a americana de Buenos Aires e a galega) é o título do número 186 da revista GRIAL, coordinado nesta ocasión polo profesor Ramón Villares, membro do consello da redacción da revista e presidente do Consello da Cultura Galega. Con el colaboran Silvia Dolinko, doutora en Historia da Arte pola universidade de Buenos Aires, e Xosé Díaz, deseñador gráfico.

Galicia vén celebrando este ano o centenario do nacemento de Luís Seoane cunha serie de actividades, promovidas polo Consello da Cultura e polas tres universidades galegas, xunto coa Xunta de Galicia (Consellería de Cultura) e diversas institucións financieras e empresariais do país. Tal evento contempla unha serie de congresos monográficos, exposicións e seminarios que poñen en valor a figura do artista tanto en Galicia como en América. Para a cultura arxentina, Luís Seoane é un dos grandes creadores do seu país, con obra pública moi importante, entre outras producións os murais do Teatro San Martín.

GRIAL súmase con este número ás celebracións e estudos arredor da personalidade e a obra do artista, así como sobre as relacións entre as distintas pólas do galeguismo despois da guerra civil española (1936-1939). O profesor Villares aborda específicamente esta cuestión: “As relacións de Luís Seoane cos galeguistas do interior (1946-1960)”. Silvia Dolinko trata das relacións entre Seoane e cultura arxentina a través sobre todo da produción editorial, e Xosé Díaz recrea e informa sobre un dos capítulos máis interesantes da cultura galega contemporánea, a creación do Laboratorio de Formas, idea que nace entre os exiliados nos anos 50 e que se materializa no grupo Sada-O Castro-Sargadelos a partir de 1963.

A maiores, a cuestión da lingua reúne tres ensaios importantes, asinados por Henrique Monteagudo, Xacobe Bastida e Fernando Venancio, este último en portugués. No apartado da Música, Carlos Lema reflexiona sobre as formas da contemporaneidade a partir da obra de Elliot Carter, o profesor Jesús de Juana López reconstrúe a guerra da independencia en Galicia (1808) dende o punto de vista dos franceses, e Lluis Montoliu, doutor en ciencias biolóxicas pola universidade de Barcelona, achéganos ao mundo das células nai.

As seccións de Creación (Elvira Riveiro, Fuco Reyes), O espello das letras (crítica de libros), Crónica e Documentos complementan esta nova entrega de GRIAL. Revista Galega de Cultura.

Onte comentabamos a triste nova do pasamento de Maruxa Boga, considerada a voz galega na diáspora.

Hoxe os medios de comunicación galegos dedícanlle espazos e comentarios. Así faino El País e, no Xornal de Galicia, a escritora e política María Xosé Porteiro escribe un sentido artigo.

Así titulou hai uns días José Manuel Estévez-Saa o seu comentario arredor das dúas novas novelas de Carlos G. Reigosa publicadas na nosa editorial, Xentiario e A lei das ánimas no suplemento Tendencias de El Correo Gallego.

Podes ler o traballo completo aquí.

Hoxe ás 22:00 h, no Auditorio Municipal de Cangas

Inversa Teatro presenta A Illa das Mulleres Loucas, dirixida por Vanesa Sotelo, un recital dramático baseado na obra homónima de Alfonso Pexegueiro.

Esta representación é un completo luxo, xa non só pola calidade da proposta textual ou interpretativa, senón, tamén, pola música, a cargo de dous dos compoñentes de Berrogüeto, Anxo Pintos e Quico Comesaña.